سمینار بزرگداشت مولانا در دانشگاه كارلتون اتاوا
A
Conference in Celebration of Mulana Jalal
Al-Din Rumi (1207-1273)
سوم و
چهارم
نوامبر
سال 2007
----------------------------------------------------
دانشگاه
کارلتون شهر اتاوا در روزهای شنبه و یکشنبه سوم و چهارم نوامبر 2007 (12
و 13 آبان ماه 1386) میزبان اندیشمندان، محققین و علاقمندان به شناخت
مولانا و ژرفای عرفان اسلامی و ادب ایرانی وی بود.
بسياري از
شخصيتهاي سياسي، فرهنگي و ديپلماتيك از جمله آقاي دكتر لاريجاني رايزن
فرهنگي كشورمان نيز در اين سمينار حضور داشتند.
در این
سمینار که با مشارکت و پشتیبانی رایزنی فرهنگی کشورمان در کانادا(تحت
عنوان رسمی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی)، بنیاد علوی(نیویورک)،
دانشگاه کارلتون و سفارت ترکیه در سالن «سوت هیل» این دانشگاه برگزار شد
اساتید و مولوی شناسان برجسته از کشورهای مختلف(ایران،آمریکا، کانادا،
ترکیه و ...) به بیان مبانی و شاخصه های مکتب فکری و رفتاری مولانا و
ابعاد روز افزون تاثیرات آراء وی در غرب پرداختند. چهره هاي زير در اين
سمينار سخن گفتند:
آقاي
فرانكلين لوييس از دانشگاه شيكاگو، ويليام چيتيك از دانشگاه ايالتي نيو
يورك، حسن لاهوتي محقق و استاد دانشگاه از ايران، ايرج بشيري از دانشگاه
مينه سوتا، فرهنگ رجايي از دانشگاه كارلتون، محمود ارول كيليچ از دانشگاه
مرمره تركيه، باليل كاسپينار از دانشگاه مك گيل، پاول بلانفات از دانشگاه
ليون فرانسه، مارتا سيميدشاوا از دانشگاه يورك كانادا، دكتر استعلامي از
دانشگاه مك گيل، دومينيك بروكشاو از دانشگاه منجستر انگلستان، رزماري هيل
از دانشگاه بروك آمريكا و كريم كريم از مدرسه عالي روزنامه نگاري و
ارتباطات دانشگاه كارلتون
پروفسور چیتیگ(استاد مطالعات دینی دانشگاه ایالتی نیویورک) که اشعار
مولانا را به زبان پارسی می خواند در سخنان خود گفت:
" در مورد مولوی می توانم بگویم که اعتقاد محکم او به این موضوع که
«شناختِ خود» منتهی به «شناخت خداوند» می شود کاملا در اشعارش مشهود است
و این باوری است که ریشه در قرآن و روایات دارد"
«پاسخ صریح»
و تاکیدِ پروفسور چیتیک در مبحث «امکان تاثیرپذیری مولانا از آراء فلاسفه
یونان و نیز نهضت ترجمه» از محورهای جالب میز گرد پرسش و پاسخ روز شنبه
بود:
«آراء
مولانا بوضوح و بطور مشخص در قرآن ریشه دارد و نیز در انطباق با فلاسفه
اسلامی نظیر سهروردی
است».
همچنین مفهوم
و نقش «عشق» در اشعار مولوی از مباحث مجادله آمیزی بود که با سوالات
متعدد شرکت کنندگان مواجه شد که اینبار نیز پاسخ پروفسور چیتیک موثر و
ارزنده بود که به تبیین معنا و جایگاه «عشق» در گفتمان رومی بمثابه
محوریت «عالم خلقت» و «نظام مدیریت الهی بر عالم» پرداخت.
وی در جای دیگری از سخنان خود به بهره گیری از نیروی عشق توسط مولوی در
راه تحقق قرب الهی پرداخته و می گوید: " یکی از راههایی که برای شناخت و
نزدیکی و ارتباط مستحکم با خداوند وجود دارد بهره گیری از نیروی عشق است
چنانکه قرآن تصریح می فرماید «اگر به خدا عشق می ورزید از رسول پیروی
نمایید تا خدا به شما عشق بورزد». که این مبین طرفینی بودن این عشق بین
عابد و معبود بعنوان نردبان ترقی و تعالی انسان می باشد...."
سخنران بعدي سمينار آقاي حسن لاهوتي محقق و استاد دانشگاههاي ايران و نيز
مترجم آثار مربوط به مولانا به زبان فارسي بود. وي در سخنان خود زير
عنوان "مولانا: عارف جهاني" در چهار محور به شرح زندگي مولانا و چگونگي
شكل يابي شخصيت مولانا به عنوان يك عارف برجسته پرداخت. سخنران ضمن تاكيد
بر پايه ريزي شخصيت مولانا در مكتب پدر و تعليمات اسلامي، تكوين شخصيت و
تحول او را مديون آموزه هاي مذهبي پدر و آموزه هاي عرفاني شمس دانست. اين
آموزه ها در مقطعي از زندگي از وي مفتي برجسته اي به تصوير مي كشد و در
مقطعي ديگر از مفتي به عارف و سپس به عاشق تبديل مي شود. مولانا در عرفان
با هيچكس قابل مقايسه نيست او در عين عاشق بودن انديشمند است. اين معنا
در مثنوي معنوي، ديوان كبير و نيز ديوان شمس وي به خوبي هويداست. با عشق
و انديشه مولانا معنويت را تجربه مي كند. اندبشه او به عنوان يك شاعر
مسلمان عارفانه و عاري از هر گونه خشونت است. او پيام آور صلح و اتحاد
است. آنچه كه امروز جهان ما بدان نيازمند است.
در این همایش دو تن از اساتید کشور ترکیه نیز به بیان دیدگاه های خویش
پرداخته و در باب شناخت مولوی سخن راندند که سخنرانی دکتر «محمود ارول
کلیچ» از دانشگاه مرمره تحت عنوان «فلسفه وحدت» بواسطه استنادات وی
به ارتباط عمیق معارف مولانا با آموزه های اصیل اسلامی
و
بویژه در مبحث
«انسان نمونه» از نظر مولانا؛ که به ماجرای خویشتنداری «امام علی(ع)» در کشتن «عمرو بن
عبدود» در اجتناب از «متابعت نفس»، اشاره نمود مورد توجه و استقبال
مخاطبین قرار گرفت.
دکتر استعلامی
از دانشگاه مك گيل
طی سخنانی با اشاره به رابطه مبانی نظری اندیشه مولانا
با فلسفه اشراق و ضمن تبیین دیدگاه او به مسئله مرگ(بازگشت به همان نور و
حقیقت) و پاسخی که به سوال اساسی و همیشگی «ماهیت»، «تحول» و «سقف
صعودیِ» انسان می دهد، با اشاره به شعر معروف وی(از جمادی مردم و نامی
شدم...) خاطر نشان ساخت از نظر مولوی انسان موجودی است که با گذر از
مراتب مختلف کمال قادر است به مرحله خداگونه گی صعود نماید و به جایگاه
«محوریت جهان هستی» نایل گردد.
دکتر فرهنگ رجائی استاد علوم سیاسی و فلسفه دانشگاه کارلتون نیز در بخشی
از سخنان خود در مورد نقش «قرآن کریم» در شکل گیری نظام فکری مولانا گفت:
" در جای جای کلمات و ابیات مثنوی معنوی عشق به خدا و آیات الهی را متجلی
می بینیم و گویی همانند قرآن سالها باید تلاش صبورانه کرد تا بتوان لایه
های متعدد مثنوی معنوی را با زیبائی هایش بیشتر و بهتر دریافت و به
تعبییر مولانا به «اصلِ اصلِ اصلِ» آن ره یافت.
دکتر کریم استاد یار ارتباطات و ریاست مدرسه
عالي ژورنالیسم و ارتباطات دانشگاه کارلتون نیز در سخنان خود نگرش
مولوی به پدیده هایی همچون مرگ و نیستی را برشمرد و اعلام داشت : " به
عقیده من مرگ و زندگی ای که مولوی از آن سخن می گوید کاملا بر عکس آن
چیزیست که ما تصور می نمائیم . کلماتی چون " دوری و فراق و ماندن از اصل
" نشانه ای از گرایش مولوی در بدست آوردن قرب الهی بعنوان منزل و ماوای
خویش بوده است. سپس به بررسی این سوال پرداخت که آیا از زمان حیات مولوی
تا کنون تغییری در افکار بشر پدید آمده است؟
